સોશિયલ મીડિયા પર એક વીડિયો ખૂબ વાયરલ થઈ રહ્યો છે, જેમાં એક વૃદ્ધ મહિલા (નાની) મોબાઈલ ફોન પર બોલતા AI (આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ) જનરેટેડ અવાજને પોતાની સાચી વહુ સમજીને વાત કરે છે. આ વીડિયો લોકોનું ધ્યાન ખેંચી રહ્યો છે, પરંતુ તેની સાથે જ તે ટેક્નોલોજીના વધતા પ્રભાવ અને તેના સંભવિત જોખમો વિશે પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
વીડિયોમાં જોવા મળે છે કે નાની ફોન પર અવાજ સાંભળીને ખુશ થાય છે અને વહુ સાથે લાગણીભરી વાત કરે છે. પરિવારના સભ્યોએ આ દ્રશ્ય કેમેરામાં કેદ કર્યું હોય તેવું લાગે છે. તેઓએ AI ટેક્નોલોજીની મદદથી બનાવેલો અવાજ વગાડ્યો, જે તેમની વહુના અવાજ જેવો જ હતો. નાનીને ખ્યાલ ન આવ્યો કે સામે મશીન છે. વીડિયોમાં તેમનો ભોળપણ અને પરિવાર પ્રત્યેનો પ્રેમ જોવા મળે છે, જે લોકોને ગમી રહ્યો છે.
આ વીડિયો માત્ર મનોરંજન માટે નથી, પણ તેમાંથી એક મહત્વનો મુદ્દો ઉભરી આવે છે: AI વૉઇસ ક્લોનિંગ (અવાજની નકલ) તકનીક હવે એટલી અદ્યતન બની ગઈ છે કે સામાન્ય માણસ પણ તેને ઓળખી શકે તેમ નથી. આ ટેક્નોલોજી થોડા સેકન્ડના ઓડિયો સેમ્પલના આધારે કોઈપણ વ્યક્તિના અવાજની હૂબહૂ નકલ બનાવી શકે છે. શરૂઆતમાં તેનો ઉપયોગ મનોરંજન અને સર્જનાત્મક કાર્યોમાં થતો હતો, પરંતુ હવે તેનો દુરુપયોગ પણ વધી રહ્યો છે.
નિષ્ણાતો કહે છે કે આવી ટેક્નોલોજી ઠગાઈ અને ખોટી માહિતી ફેલાવવાના જોખમને વધારી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વ્યક્તિનો અવાજ ક્લોન કરીને તેના નામે ફોન કરીને પૈસા માંગી શકાય છે. વડીલો ઘણીવાર આવા છેતરપિંડીનો શિકાર બને છે, કારણ કે તેઓ ટેક્નોલોજીથી વાકેફ નથી હોતા. આ વીડિયો એ પણ યાદ અપાવે છે કે ડિજિટલ યુગમાં આપણે માહિતી અને અવાજની હકીકત ચકાસવી કેટલી જરૂરી છે.
ટેક્નોલોજી નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે AI અવાજ પાછળની સિસ્ટમ ડીપ લર્નિંગ અલ્ગોરિધમ પર આધારિત છે. તે વ્યક્તિના બોલવાની રીત, નાદ, લય અને ઉચ્ચારણ શીખીને એવો અવાજ બનાવે છે જે મૂળ જેવો જ લાગે છે. હાલમાં ઘણી કંપનીઓ આવા સાધનો ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ કરાવે છે, જેના કારણે સામાન્ય લોકો પણ તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે. જો કે, તેના નિયમન અંગે હજુ સ્પષ્ટ નીતિ બની નથી, જે ચિંતાનો વિષય છે.
આ ઘટના એ પણ બતાવે છે કે ભારત જેવા દેશમાં ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે, પરંતુ તેની સમજણ હજુ મર્યાદિત છે. વડીલો માટે ડિજિટલ સાક્ષરતા વધારવાની જરૂર છે, જેથી તેઓ ઠગાઈથી બચી શકે. સાથે જ, AI ટેક્નોલોજીના ઉપયોગ માટે નૈતિક ધોરણો પણ સ્થાપિત કરવા જોઈએ.
અંતમાં, આ વીડિયો મનોરંજક હોવા છતાં, તે આપણને એક મહત્વનો પાઠ શીખવે છે: ટેક્નોલોજી જેટલી આગળ વધે છે, એટલી જ આપણે સાવચેત રહેવાની જરૂર છે. જેમ આપણે ઓળખીતા લોકોના અવાજ પર ભરોસો કરીએ છીએ, તેમ હવે તે ભરોસો તોડવાની સંભાવના વધી ગઈ છે. સારા ઉપયોગ અને દુરુપયોગ વચ્ચેની રેખા સ્પષ્ટ કરવી, આજની ટેક્નોલોજીક દુનિયાનો પડકાર છે.