નવી દિલ્હી: કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓના પગારવધારાને લઈને દેશમાં 8મા પગાર પંચની રચનાની માંગ જોર પકડી રહી છે. સરકારી કર્મચારી સંગઠનો દ્વારા લઘુતમ પગાર ₹72,000 કરવાની અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 4.0 લાગુ કરવાની માંગ ઉઠાવવામાં આવી છે. હાલમાં 7મા પગાર પંચની ભલામણો અમલી છે, જેમાં લઘુતમ પગાર ₹18,000 અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 2.57 રાખવામાં આવ્યું હતું.
કર્મચારી સંગઠનોનું કહેવું છે કે મોંઘવારી અને જીવનધોરણને ધ્યાનમાં લેતાં હાલનો પગાર અપૂરતો છે. તેઓ માંગ કરે છે કે 8મા પગાર પંચમાં લઘુતમ પગાર ₹72,000 થવો જોઈએ, જેના માટે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 4.0 લાગુ કરવો જરૂરી છે. આ માંગણી અંગે સરકાર તરફથી હજુ સત્તાવાર પ્રતિસાદ મળ્યો નથી, પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવી માંગણીઓને સામાન્ય રીતે કેબિનેટ મંત્રી અને નાણાં મંત્રાલય દ્વારા ગંભીરતાથી ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે 7મા પગાર પંચની ભલામણો 2016માં લાગુ કરવામાં આવી હતી. તે સમયે લઘુતમ પગાર ₹7,000થી વધારીને ₹18,000 કરવામાં આવ્યો હતો. હવે 8મા પગાર પંચ અંગે ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે, પરંતુ સરકારે હજુ તેની રચના માટે કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી. માનવામાં આવે છે કે 2026 સુધીમાં 8મા પગાર પંચની રચના થઈ શકે છે, કારણ કે 7મા પગાર પંચની મુદત 2026માં પૂર્ણ થશે.
જો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 4.0 લાગુ કરવામાં આવે તો માત્ર લઘુતમ પગાર જ નહીં, પરંતુ તમામ ગ્રેડના પગારમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. ઉદાહરણ તરીકે, હાલમાં જે કર્મચારીનો મૂળ પગાર ₹50,000 છે, તેના ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 4.0 લાગુ થવાથી ₹2,00,000 થઈ જશે. જોકે, આ માત્ર એક અંદાજ છે અને અંતિમ ભલામણો પગાર પંચ દ્વારા જ કરવામાં આવશે.
નાણાં નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, જો આ માંગણી સ્વીકારવામાં આવે તો કેન્દ્ર સરકારની કર્મચારીઓ પરની કુલ અસર લગભગ ₹2 લાખ કરોડથી વધુ થઈ શકે છે. આવું થાય તો દેશના અર્થતંત્ર પર તેની સીધી અસર પડશે. બીજી તરફ, કર્મચારી સંગઠનોનું કહેવું છે કે પગારવધારાથી માંગમાં વધારો થશે, જે અર્થતંત્ર માટે ફાયદાકારક છે.
અત્રે એ પણ નોંધવું જોઈએ કે પગાર પંચનો અધિકાર ક્ષેત્ર કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને રક્ષા દળો સુધી મર્યાદિત છે. રાજ્ય સરકારો સામાન્ય રીતે કેન્દ્રના પગાર પંચની ભલામણોને પોતાના સંદર્ભમાં અપનાવે છે. તેથી આ માંગણીની અસર સમગ્ર દેશના સરકારી કર્મચારીઓ પર થઈ શકે છે.
હાલમાં, ઘણા કર્મચારી સંગઠનોએ કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રીને આ માંગણી અંગે જ્ઞાપન પાઠવ્યું છે. તેઓ આગામી સમયમાં વિરોધ પ્રદર્શન કરવાની ચેતવણી પણ આપી શકે છે. સરકારે અત્યાર સુધી આ માંગણી પર કોઈ નિર્ણય લીધો નથી, પરંતુ રાજકીય વર્તુળોમાં તેના પર ચર્ચા ચાલી રહી છે.
નિષ્કર્ષમાં, 8મા પગાર પંચની રચના થાય અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 4.0 લાગુ થાય તો કર્મચારીઓને મોટો ફાયદો થશે, પરંતુ સરકાર માટે તે આર્થિક પડકાર ઉભો કરશે. આ અંગે ચર્ચા ચાલુ છે, અને તેનું પરિણામ સમય જ બતાવશે.