ભારતીય સ્ટેટ બેંક (SBI) દેશની સૌથી મોટી બેંક છે. લાખો લોકો તેમના વધારાના નાણાં સુરક્ષિત રીતે રોકવા માટે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) નો વિકલ્પ પસંદ કરે છે. SBI ગ્રાહકોની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને વિવિધ અવધિની એફડી યોજનાઓ ઓફર કરે છે. આમાં 211 દિવસની એફડી ખાસ આકર્ષણ કેન્દ્ર છે, કારણ કે આ અવધિ માટે વ્યાજ દર થોડો ઊંચો છે. જો તમે ટૂંકા ગાળા માટે રોકાણ કરવા માંગો છો, તો 211 દિવસની એફડી તમારા માટે યોગ્ય સાબિત થઈ શકે છે. આ લેખમાં અમે જાણીશું કે આ એફડી પર કેટલું વ્યાજ મળે છે, ગણતરી કેવી રીતે થાય છે, અને કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
SBI દ્વારા સમયાંતરે જાહેર કરવામાં આવતા દર અનુસાર, હાલમાં 211 દિવસથી 364 દિવસ સુધીની એફડી પર સામાન્ય ગ્રાહકો માટે વાર્ષિક 5.75% વ્યાજ દર છે. વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે આ દર 6.25% છે. આ દર 2 કરોડ રૂપિયાથી નીચેની રકમ માટે છે. જો રોકાણની રકમ 2 કરોડ કે તેથી વધુ હોય, તો દર અલગ હોય છે, જે SBI અન્ય વિભાગ દ્વારા નક્કી કરે છે. એ નોંધવું અગત્યનું છે કે વ્યાજ દરો આરબીઆઈના રેપો રેટ અને બજારની સ્થિતિને આધારે બદલાતા રહે છે. તેથી રોકાણ કરતી વખતે તાજેતરનો દર ચકાસવો જરૂરી છે.
એફડીના વ્યાજ મોટાભાગે ત્રિમાસિક ધોરણે ચક્રવૃદ્ધિ (compounded) થાય છે. પરંતુ સરળ રીતે સમજવા માટે આપણે આ અંદાજિત ગણતરીનો ઉપયોગ કરી શકીએ છીએ: મળતું વ્યાજ = (મૂળ રકમ × વ્યાજ દર (%માં) × અવધિ (દિવસોમાં)) / 365. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે 1 લાખ રૂપિયાની એફડી 211 દિવસ માટે કરાવો છો અને તમે સામાન્ય નાગરિક છો, તો વ્યાજ = (1,00,000 × 5.75 × 211) / 100 × 365. આ ગણતરી કરવાથી લગભગ 3,324 રૂપિયા થાય છે. જો તમે વરિષ્ઠ નાગરિક હો, તો વ્યાજ લગભગ 3,613 રૂપિયા થશે. આમાં ત્રિમાસિક ચક્રવૃદ્ધિની અસરને કારણે થોડો વધારો થઈ શકે છે, પરંતુ અંદાજ માટે આ ગણતરી પૂરતી છે. SBI ની વેબસાઇટ પર FD કેલ્ક્યુલેટર ઉપલબ્ધ છે, જેનાથી તમે ચોક્કસ રકમ જાણી શકો છો.
જો તમે 180 થી 210 દિવસની એફડી કરાવો છો, તો સામાન્ય ગ્રાહકોને 5.25% વ્યાજ મળે છે. 211 દિવસથી વધારે અવધિ એટલે કે 211-364 દિવસ માટે 5.75% મળે છે. આમ, માત્ર 1 દિવસ માટે વધુ રોકવાથી તમને 0.50% વધુ વ્યાજ મળે છે. જેઓ ટૂંકા ગાળામાં વધુ વળતર ઇચ્છે છે, તેમના માટે આ એક સારો વિકલ્પ છે. એ જ રીતે, જો તમે 1 વર્ષ કે તેથી વધારે માટે રોકાણ કરો તો વ્યાજ દર વધીને 6% કે તેથી વધારે થાય છે, પરંતુ ત્યાં લોકઅપ અવધિ લાંબી હોય છે.
SBI માં એફડી ખોલવાની પ્રક્રિયા ખૂબ સરળ છે. તમે નજીકની SBI શાખામાં જઈને ફોર્મ ભરીને રોકાણ કરી શકો છો. વધુમાં, ઑનલાઇન માધ્યમ પણ છે. SBI યોનો એપ અથવા ઇન્ટરનેટ બેંકિંગ દ્વારા તમે ઘરબેઠા એફડી કરાવી શકો છો. આ માટે તમારે તમારા બચત ખાતાની જરૂર પડશે. ઑનલાઇન કરાવવાથી શાખા જવાનો સમય બચે છે અને તાત્કાલિક રસીદ મળે છે.
એફડી પર મળતા વ્યાજ પર ઇન્કમ ટેક્સ લાગે છે. બેંક, વ્યાજ ચૂકવતી વખતે ટીડીએસ કાપે છે. સામાન્ય નાગરિકો માટે એક વર્ષમાં વ્યાજ 40,000 રૂપિયાથી વધુ હોય તો ટીડીએસ લાગે છે, જ્યારે વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે આ મર્યાદા 50,000 રૂપિયા છે. જો તમારી આવક કરમર્યાદાથી નીચે હોય તો ટીડીએસ છૂટ માટે ફોર્મ 15G/15H ભરી શકાય છે. એફડી પરિપક્વતા પહેલા કાઢવા પર બેંક ઓછો વ્યાજ દર આપે છે, જે અવધિ પ્રમાણે નક્કી થાય છે.
SBI ની 211 દિવસની એફડી ટૂંકા ગાળાના રોકાણ માટે એક સમજદારીનો વિકલ્પ છે. તેમાં મળતું વળતર બચત ખાતા કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. જો કે, રોકાણ કરતા પહેલા SBIની અધિકૃત વેબસાઇટ પર તાજેતરના વ્યાજ દર અને શરતો ચકાસવી જરૂરી છે. આ લેખમાં આપેલી વિગતો વર્તમાન દરો પર આધારિત છે, જે આરબીઆઈના નિર્ણયથી બદલાઈ શકે છે. સમજદાર રોકાણ માટે નાણાકીય સલાહકારની સલાહ પણ લઈ શકાય છે.